Groene waterstof als de innovatie motor voor Noord Nederland

Groene waterstof wordt gezien als een belangrijke energiedrager in het verduurzamen van ons energiesysteem. Noord-Nederland heeft de kennis en kunde rondom gassen van oudsher ontwikkeld, en wil dit nu inzetten om innovaties en kennis rondom Groene Waterstof verder te ontwikkelen zodat het straks grootschalig kan worden toegepast in de uitrol van ons nieuwe energie systeem.

Echter is innovatie risicovol en kostbaar. Ideeën en initiatieven die ontstaan dreigen te sneuvelen door gebrek aan kennis of een goed testomgeving.

Het project Groene Waterstof Booster is opgezet om in de gehele waardeketen van groene waterstof ideeën, innovaties, studenten, onderwijsinstellingen, MKB, Industrie en belangstellenden bij elkaar te brengen. Pre-competitief samenwerken om de groene waterstofketen te ontwikkelen. Een aantal partners heeft elkaar gevonden in het project en wil:

  • Partijen en initiatieven verbinden, de innovatie in de waterstofketen versnellen en verduurzamen naar groene waterstof, én duurzame groei en werkgelegenheid realiseren.
  • Een open innovatie klimaat creëren en waterstof promoten om de regio te laten uitgroeien tot een innovatie-ecosysteem voor transitie naar groene waterstof.
  • Een (demonstratie en leer) omgeving, kennis en technologie bieden voor het vakonderwijs.

De Groene Waterstof Booster doet dat door:

  • Innovatieve praktijkprojecten met de industrie en het MKB op te zetten en uit te voeren en daarvoor geïnteresseerde bedrijven te activeren om kort-cyclisch samen aan concrete vraagstukken en projecten te werken, van resultaat naar resultaat.
  • Noord-Nederland (inter-)nationaal op de kaart te zetten als een groene waterstof regio ondersteund door marketing, masterclasses en matchmaking days en internationale congressen.
  • Onderwijsactiviteiten, demonstraties en programma’s op te zetten en uit te voeren voor studenten, leerlingen, professionals, bestuurders en beleidsmakers.
  • De testfaciliteit small- en midscale te bouwen waar veilig en wel concreet en praktisch gewerkt wordt aan waterstof oplossingen.

Het project bestaat uit vijf werkpakketten om dit te realiseren:

1. Inrichten Groene Waterstof Booster organisatie en projectmanagement.

2. Ontwikkelen en uitvoeren van promotie- en kennisuitwisselingsactiviteiten.

3. Initiëren en ontwikkelen van pre-competitieve samenwerkingsprojecten.

4. Ontwikkelen van competenties.

5. Verstevigen van demonstratie-, onderwijs- en test faciliteiten.

Werkpakket 1: Inrichten Groene Waterstof Booster organisatie en projectmanagement

Doel van het werkpakket is het realiseren van de uitvoerende projectorganisatie van Groene Waterstof Booster en het Open Innovatieproject op de juiste wijze, zowel inhoudelijk als financieel en administratief, uitvoeren binnen de gestelde termijn en binnen het budget. Het project zal onder verantwoordelijkheid, coördinatie en toezicht van penvoerder Hanzehogeschool Groningen worden uitgevoerd.

Contact: Tjerk Jansma, Hanzehogeschool

Werkpakket 2: Ontwikkelen en uitvoeren van promotie- en kennisuitwisselingsactiviteiten

In dit werkpakket gaan we door middel van PR-activiteiten, bijeenkomsten en netwerkvorming meer zichtbaarheid en kennis organiseren rondom groene waterstof. Het delen van onderlinge kennis van en met Mkb’ers en overige stakeholders staat hierbij centraal; dit doen we hoofdzakelijk met gebruikmaking van het bestaande netwerk Hydrogreenn. Dit netwerk zal vanuit dit project verder worden ontwikkeld, ondersteund en geprofessionaliseerd. Samen met de penvoerder zal VNO-NCW MKB Noord hier het voortouw in nemen. Met behulp van het netwerk van VNO-NCW MKB Noord zal bekendheid gegeven worden aan Noordelijke waterstof initiatieven en projecten. Het landelijke netwerk van de ondernemersorganisatie, bestaand uit het hoofdkantoor in Den Haag en aanvullend vijf regionale verenigingen zal hierbij actief worden ingeschakeld.

Contact: Mirjam Kramer, VNO-NCW MKB Noord

Werkpakket 3: Initiëren en ontwikkelen van pre-competitieve samenwerkingsprojecten

Binnen het project Groene Waterstof Booster wordt een open innovatie omgeving voor toepassingen van groene waterstof gecreëerd. De verworven kennis wordt maximaal opengesteld aan deelnemende partijen ten behoeve van relevante ontwikkelingen. Hierin wordt een balans gevonden tussen ontwikkelpotentieel en het bedrijfsbelang van het betrokken regionale MKB om zodoende voordeel te hebben van geïnvesteerde tijd en middelen en hoogwaardige expertise, en anderzijds van de versnelling in innovatie uit die open interactie en kennisdeling. De ontwikkeling van groene waterstofprojecten over een breed spectrum van partijen en werkvelden is van belang voor draagvlak en de inbedding in de triple helix partijen (ondernemingen, onderzoek en onderwijs).

Contact: Patrick Cnubben, New Energy Coalition

Werkpakket 4: Ontwikkelen van competenties

Momenteel wordt al op grote schaal (grijze) waterstof ingezet in de industrie. Waterstof kan een veel bredere, significante rol gaan spelen in de transitie naar een CO2-arme energievoorziening. Van overgang naar groene waterstof in de bestaande industrie, waterstof als drager voor groene energietransport en -opslag, tot waterstof in nieuwe eindgebruikerstoepassingen, vooral op het gebied van mobiliteit en gebouwde omgeving. Veel technologieën bestaan al. De innovaties zijn gericht op het significant verbeteren van efficiency en schaalbaar maken van de oplossingen. Een belangrijk aandachtspunt – en op dit moment groot knelpunt – is de beschikbaarheid van voldoende geschoold personeel om de transitie, zoals de ombouw van bestaande energiesystemen of voertuigen naar waterstof gedreven systemen. In dit onderdeel van het project zorgen we voor het concreet ontwikkelen van lesmateriaal en het opleiden van docenten. Dit voor verschillende niveaus van onderwijs en post initieel onderwijs. Het doel is om de verbinding te leggen tussen MBO-HBO-WO en tussen lokale ontwikkelingen en nationale ontwikkelingen. In de Groene Waterstof Booster worden de volgende activiteiten uitgevoerd. 1. Verbinden van MBO, HBO en WO. 2. Ontwikkeling contractonderwijs voor werkende professionals op verschillende niveaus.

Contact: Roeland Hogt, Noorderpoort

Werkpakket 5: Verstevigen van demonstratie-, onderwijs- en test faciliteiten

Doelen van dit werkpakket zijn het inrichten en geschikt maken van de demonstratie-, voorlichtings-, onderwijs- en testfaciliteiten, en ondersteunen van de gebruikers (bedrijven, onderwijs, studenten) bij het gebruiken van deze faciliteiten. Hieronder volgt per faciliteit een korte omschrijving. Onderwijsfaciliteit Realisatie van een fysieke leeromgeving waar studenten en professionals in een veilige setting geschoold kunnen worden in het omgaan met waterstof. Dit betreft zowel de faciliteit als de beschikbaarheid van docenten/onderzoekers. Inhoud van het lespakket wordt ontwikkeld in werkpakket 4. Een satelliet van de leeromgeving zal ontwikkeld worden op het Fieldlab Emmen, zodanig dat studenten/docenten en onderzoekers die zich met waterstof opschalingsvraagstukken bezighouden een locatie hebben nabij de testinstallaties. Testfaciliteit Samenwerkingsprojecten uit werkpakket 3 kunnen hier de innovaties veilig testen. Aanpassingen aan de infrastructuur op EnTranCe en koppeling met testfaciliteiten van andere partners (GasTerra, Gasunie, DNV-GL, Groningen Seaports, Fieldlab Emmen, Rendo) zijn nodig om een testfaciliteit van de hele waterstofwaardeketen te realiseren.

Contact: Tjerk Jansma, Hanzehogeschool